Przepisy nie wskazują sposobu prowadzenia obserwacji pedagogicznej, w tym obserwacji pedagogicznej zakończonej analizą i oceną gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole podstawowej. Określenie zasad realizacji tego zadania należy do dyrektora przedszkola, który odpowiada za organizację zadań przedszkola wynikających z przepisów prawa oświatowego. Sprawdź, jak zdiagnozować dojrzałość szkolną dziecka w okresie pandemii.
Diagnoza powinna być działaniem procesowym, które polega na systematycznym prowadzeniu przez nauczycieli obserwacji w trakcie całego okresu pobytu dziecka w przedszkolu. Wynika to z przepisów regulujących zasady organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz określających treści podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Jednym z zadań nauczycieli jest prowadzenie obserwacji pedagogicznej mającej na celu wczesne rozpoznanie u dziecka dysharmonii rozwojowych i podjęcie wczesnej interwencji, a w przypadku dzieci realizujących obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne – obserwacji pedagogicznej zakończonej analizą i oceną gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole (§ 20 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MEN z 9 sierpnia 2017 r.).Najpierw obserwacja
Nauczyciele:
- diagnozują,
- obserwują dzieci,
- twórczo organizują przestrzeń ich rozwoju,
- systematycznie informują rodziców o postępach w rozwoju ich dziecka,
- zachęcają do współpracy w realizacji programu wychowania przedszkolnego.,
- opracowują diagnozę dojrzałości szkolnej dla tych dzieci, które w danym roku mają rozpocząć naukę w szkole (załącznik nr 1 do rozporządzenia MEN z 14 lutego 2017 r.).
Oznacza to, że informacja o gotowości szkolnej dzieci realizujących roczne obowiązkowe przygotowanie przedszkolne powinna zostać sporządzona na podstawie wniosków z obserwacji prowadzonych przez nauczycieli od początku września. Brak możliwości wypełnienia arkusza diagnozy gotowości szkolnej nie sprawia, że nie jest możliwe przygotowanie informacji o gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole podstawowej.
Zastosuj! Informację o gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole podstawowej wydaje się rodzicom do końca kwietnia na podstawie dokumentacji prowadzonych obserwacji pedagogicznych oraz analizy dokumentów gromadzonych w indywidualnej teczce dziecka (§ 3 ust. 7-8, § 4 ust. 6 rozporządzenia MEN z 27 sierpnia 2019 r.).
Diagnoza w czasach pandemii
Metody prowadzenia bieżącej diagnozy, zarówno dzieci sześcioletnich, jak i dzieci młodszych są uzależnione od metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu realizacji zadań przedszkola.
Nie wszystkie działania diagnostyczne mogą być realizowane, ponieważ wymagają np. prowadzenia obserwacji dziecka podczas zajęć kierowanych i niekierowanych. W tym zakresie wnioski z diagnozy mogą zostać sformułowane po zniesieniu ograniczenia funkcjonowania placówek oświatowych (o ile nastąpi to przed upływem terminu do wydania diagnozy).
Zastosuj! Należy zastanowić się, w jakim stopniu zadania realizowane przez dzieci w domu, wspólnie z rodzicami, wpływają na ich rozwój psychofizyczny i w jaki sposób rodzice mogą przekazywać nauczycielom informację na temat wyników pracy czy wytworów dziecka, np. w formie skanów/zdjęć prac czy krótkich nagrań.
Na co zwrócić uwagę w informacji o gotowości
Zgodnie z § 77 rozporządzenia MEN z 27 sierpnia 2019 r., od roku szkolnego 2019/2020 informację o gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole podstawowej wydaje się na druku według wzoru nr 74 określonego w załączniku nr 3 do tego rozporządzenia. Przepisy nie wskazują na obowiązek wypełniania informacji komputerowo.
W informacji należy zwrócić uwagę m.in. na część IV. W tej części należy zamieścić informacje, które nie zostały zawarte w:
- opisie stopnia opanowania wymagań określonych w podstawie programowej,
- opisie stopnia samodzielności dziecka,
- opisie potrzeb rozwojowych dziecka z uwzględnieniem predyspozycji, uzdolnień i zainteresowań.
Powinny być to informacje, które pomogą rodzicom/opiekunom podjąć decyzję o ewentualnym odroczeniu obowiązku szkolnego lub będą stanowiły istotną informację dla nauczyciela szkoły podstawowej pracującego w przyszłości z dzieckiem. W tym miejscu można zawrzeć:
- wnioski z obserwacji, która powinna stanowić podstawowe narzędzie diagnostyczne,
- analizy wytworów dziecka (indywidualna teczka dziecka),
- analizy wniosków przekazanych przez nauczycieli specjalistów pracujących z dzieckiem.
Należy pamiętać, że nauczyciele diagnozują i obserwują dzieci przez cały rok szkolny, powinni więc dysponować zasobem informacji umożliwiającym sformułowanie spostrzeżeń na temat funkcjonowania dziecka.
W portalu ePedagogika.pl dostępne są karty pracy przydatne do obserwacji w czasie zawieszenia zajęć w placówkach. Kliknij tutaj
Zapamiętaj! W związku z tym, iż tegoroczna diagnoza zostanie opracowania w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania placówek oświatowych, wskazane jest odstąpienie od wpisywania do formularza punktowego wyniku uzyskanego przez dziecko w związku z rozwiązaniem arkusza gotowości szkolnej. Przepisy nie wskazują bowiem, że w tym miejscu należy zamieścić wartości punktowe.
Zastosuj! Przykładowo, dodatkowym spostrzeżeniem o dziecku może być informacja o preferowaniu zabawy indywidualnej, o łatwości zapamiętywania obcojęzycznych zwrotów i słówek, o wysokim stopniu ruchliwości, nieumiejętności skupieniu uwagi na jednym zadaniu, potrzebie wspierania i pomagania innym dzieciom.
Podstawa prawna
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. z 2017 r. poz. 1591 ze zm.) - § 20 ust.1 pkt 1,
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 356 ze zm.) - załącznik nr 1,
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 27 sierpnia 2019 r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków (Dz.U. z 2019 r. 1700) - § 3 ust. 7-8, § 4 ust. 6,
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 356 ze zm.),
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 20 marca 2020 r. w sprawie w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 493 ze zm.) – § 1 pkt 10.
