Realizacja i rozliczanie godzin ponadwymiarowych nauczycieli w okresie zawieszenia działalności szkół budzi wiele wątpliwości. Wiele zależy od tego, jak zaplanuje pracę nauczycieli dyrektor. Czy organ prowadzący może narzucić mu niewypłacanie wynagrodzenia za dodatkowe godziny?
Ograniczenia w funkcjonowaniu szkółZe względu na wybuch epidemii koronawirusa, polskie władze wprowadziły szereg ograniczeń w funkcjonowaniu obywateli w życiu prywatnym i zawodowym. Dla działalności szkół kluczowe są przy tym regulacje rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 marca 2020 roku w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19.
Trzeba zorganizować pracę pracownikom
Zgodnie z tym aktem prawnym, w szkołach, przedszkolach i innego rodzaju placówkach oświatowych na terenie całego kraju, zawieszona zostaje działalność dydaktyczna, wychowawcza i opiekuńcza (§ 3 rozporządzenia z 11.03.2020.). Dla pracowników szkoły nie jest to jednakże czas urlopu czy czas całkowicie wolny od pracy. To do pracodawcy (dyrektora) należy takie zorganizowanie pracy zarówno nauczycielom, jak i pracownikom niepedagogicznym, by dostosować nowy tryb pracy szkoły do regulacji wprowadzonych na czas trwania epidemii.
Nauczyciele pracują głównie z domu
Czasowe zawieszenie działalności dydaktyczno-wychowawczej szkół w okresie rozwoju epidemii koronawirusa oznacza, że ograniczony został obowiązek świadczenia pracy przez nauczycieli na terenie szkoły, jednakże, nauczyciele realizują swoje obowiązki w sposób zdalny, czyli za pomocą środków porozumiewania się na odległość (za wyjątkiem sytuacji, gdy obecność nauczyciela w szkole jest niezbędna do realizowania zajęć z uczniami zdalnie, lub też, gdy jest ona niezbędna dla zapewnienia ciągłości funkcjonowania szkoły).
Nowe przepisy o pracy zdalnej stosujemy od 12 marca
Szczegółowe zasady prowadzenia zajęć i rozliczania z tego tytułu czasu pracy nauczycieli reguluje aktualnie rozporządzenie MEN z dnia 20 marca 2020 roku w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Wchodzi ono w życie z dniem 25 marca 2020 roku, jednakże poniżej opisanej zasady rozliczania czasu pracy nauczycieli mają zastosowanie także do zajęć realizowanych przez nauczycieli w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty przed dniem wejścia w życie rozporządzenia (§ 11).
Nauczyciele realizują pensum i godziny ponadwymiarowe
Zajęcia realizowane z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu kształcenia nauczyciel realizuje w ramach obowiązującego go przed dniem wejścia w życie rozporządzenia tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, prowadzonych bezpośrednio z uczniami albo na ich rzecz, a w przypadku godzin zajęć realizowanych powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych - w ramach godzin ponadwymiarowych, o których mowa w art. 35 Karty Nauczyciela (§7 ust. 1 rozporządzenia MEN z 11 marca 2020 r.).
Dyrektor ustala zasady realizacji godzin
Dyrektor danej jednostki ustala zasady zaliczania do wymiaru godzin poszczególnych zajęć realizowanych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu kształcenia. Do dyrektora szkoły należy zatem wskazanie, które z zajęć realizowanych w formie zdalnej, będą uznane za wliczane do pensum, a które zaliczone zostaną jako godziny ponadwymiarowe. Musi on jednocześnie uwzględnić obowiązującą każdego z nauczycieli liczbę godzin jego pensum. Ponadto, ustalając „grafik” dla nauczycieli, dyrektor powinien przede wszystkim brać pod uwagę zakres treści ustalonego tygodniowego wymiaru zajęć, zgodnie z § 1 ust. 3 omawianego rozporządzenia z 20 marca 2020 roku (§7 ust. 2 ww. rozporządzenia z 20 marca 2020 r.).
Nauczyciele nie zostali pozbawieni wszystkich godzin ponadwymiarowych
Nauczyciele realizujący zajęcia z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu kształcenia, otrzymują wynagrodzenie za pracę w składnikach i wysokości wynikających z ich uprawnień. Za zajęcia zrealizowane powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć, nauczyciel otrzymuje również wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe. Takie stanowisko wyraził m.in. Minister Edukacji Narodowej przy wprowadzaniu ograniczeń w działalności szkół (komunikat na stronie MEN z dn. 11 marca 2020 roku), zatem należy przyjąć, iż jest to oficjalna interpretacja przepisów obowiązujących w czasie epidemii i organ prowadzący szkołę, nie stosując się do tych wytycznych, może w ten sposób naruszać prawo.
Zapamiętaj! Jeżeli jest jakikolwiek sposób sprawdzenia i udokumentowania faktycznej realizacji przez nauczycieli godzin ponadwymiarowych (w tym także nauczycieli na stanowiskach logopedy, nauczyciela świetlicy, pedagoga szkolnego itp.) to nie ma podstaw do ingerencji organu prowadzącego w zasady rejestracji tych godzin oraz uznania ich za zrealizowane, a w konsekwencji – wypłaty wynagrodzenia za ten czas.
Zastosuj! W okresie prowadzenia zajęć zdalnych, do wyłącznej kompetencji dyrektora szkoły należy ustalenie zasad zaliczania do wymiaru godzin poszczególnych zajęć realizowanych zdalnie (§ 7 ust. 2 rozporządzenia MEN z 20 marca 2020 roku).Organ prowadzący nie może w żaden sposób wpływać na wypłatę wynagrodzenia dla nauczycieli czy ograniczać kompetencje dyrektora w tym zakresie, nawet powołując się na szczególne zasady obowiązujące w okresie epidemii.
Podstawa prawna- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 11 marca 2020 roku w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 roku, poz. 410) - § 3a, § 4a,
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 20 marca 2020 roku w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 roku, poz. 493) - § 7.
